Advocatenkantoor Ferner Alsdorf - Duitse advocaat Ferner

Het begint zelden dramatisch. Een brief van de duitse belastingrecherche, een onaangekondigd bezoek aan de bedrijfsruimten, een telefoontje van de belastingadviseur die niet langer alleen over naheffingen wil praten – en plotseling staat niet meer alleen geld op het spel, maar de vraag naar opzet, gevangenisstraf en beslag op vermogen. Wie als ondernemer, vrije beroepsbeoefenaar of vermogensbezitter in deze procedure terechtkomt, ervaart een breuk: uit de verhouding tussen burger en belastingdienst wordt een strafzaak, waarin de recherche met de bevoegdheden van de politie onderzoek doet.

Als duitse advocaat-specialist in het strafrecht verdedig ik al jaren in belastingstrafzaken – van de doorzoeking via het vermogensbeslag tot de terechtzitting en haar economische gevolgen – en kon ik daarbij voor mijn cliënten regelmatig seponeringen, beëindigingen van de procedure en gematigde uitkomsten bereiken. Tegelijk ben ik als auteur actief en heb ik onder meer artikelen geschreven over de inning in de belastingstrafzaak en over de vraag wanneer de ontdoken belasting überhaupt als „verkregen iets” kan worden afgeroomd. Verdere onderwerpen van mijn publicaties zijn de strafbare medeplichtigheid door neutrale, beroepstypische werkzaamheden van belastingadviseurs en boekhouders alsook de aansprakelijkheid van de belastingadviseur voor een in het kader van een sepot volgens § 153a StPO betaalde geldelijke voorwaarde.

Wie in het voorjaar van 2024 de krantenkoppen las, mocht zich een ogenblik bevrijd voelen: cannabis zou legaal zijn, heette het, de joint in het park geen zaak meer voor het Openbaar Ministerie. Twee jaar later beleeft menigeen het pijnlijke ontwaken – de huiszoeking wegens drie planten, het opsporingsonderzoek wegens een zakje dat op het verkeerde moment werd weggegooid, de tenlastelegging wegens een oogsthoeveelheid die het pas geldende recht eigenlijk wilde toestaan. Juist hier, in de kloof tussen gevoelde vrijheid en voortbestaande strafdreiging, speelt zich vandaag de dag de praktische realiteit van de cannabisverdediging af.

De verdediging in cannabis- en verdovende-middelenprocedures behoort tot de vaste zwaartepunten van mijn werk; tegelijk publiceer ik regelmatig over het cannabisstrafrecht en de opsporingspraktijk – zo over de inwerkingtreding van de KCanG en de hoeveelheidsbegrippen (Ferner, jurisPR-StrafR 8/2024 Anm. 2) alsmede over de bruikbaarheid van ANOM- en EncroChat-gegevens (Ferner, jurisPR-ITR 16/2024 Anm. 4). Mijn beschouwingen over de hoeveelheidsbegrippen zijn daarbij door de Grote Senaat voor Strafzaken van het BGH overgenomen in diens grondbeslissing inzake hoeveelheidsberekening en verbeurdverklaring (BGH, beschikking van 3.2.2025 – GSSt 1/24).

In Duitsland zijn de advocatenhonoraria geen „vrije marktprijs“, maar grotendeels wettelijk geregeld – ook in de strafrechtadvocatuur.

De invoer van harddrugs naar Duitsland is het delict waarvoor veruit de meeste Nederlanders in Duitse gevangenissen terechtkomen. Duitsland is het land met de meeste Nederlandse gedetineerden ter wereld. De verklaring is even simpel als ontnuchterend: Nederland is het belangrijkste productieland van synthetische drugs in Europa, Duitsland hanteert een strikt legaliteitsbeginsel en de grenscontroles zijn sinds september 2024 geïntensiveerd. Wie met cocaïne, MDMA, amfetamine of andere harddrugs de grens over rijdt, belandt in een strafrechtelijk systeem dat fundamenteel anders functioneert dan het Nederlandse – en dat aanzienlijk zwaarder straft.

Duitsland vervolgt cybercriminaliteit met een intensiteit die in Nederland weinig weerga kent. Waar het Nederlandse Openbaar Ministerie selectief prioriteert en een aanzienlijk deel van de cybercrimezaken seponeert, hanteert de Duitse justitie het Legalitätsprinzip: er is in beginsel een vervolgingsplicht. Voor Nederlanders die in Duitsland verdacht worden van computercriminaliteit – van hacking en ransomware tot de exploitatie van Darknet-infrastructuur – heeft dat ingrijpende gevolgen. De strafmaxima zijn hoog, de voorlopige hechtenis is de norm en de bewijsvoering op het gebied van digitale sporen is in Duitsland technisch ver ontwikkeld.

Als Nederlander verdacht van een strafbaar feit in Duitsland beland je in een rechtssysteem dat op wezenlijke punten afwijkt van het Nederlandse. De taal is anders, de procedures zijn strenger, de straffen hoger. Wie zich hierop niet voorbereidt, verliest kostbare tijd en maakt vermijdbare fouten. Dit artikel geeft een overzicht van wat je te wachten staat, welke rechten je hebt en waar de belangrijkste valkuilen liggen.

Cannabis voor recreatief gebruik valt in Duitsland niet langer onder de klassieke Opiumwet‑achtige regels, maar dat betekent geenszins dat het strafrecht buitenspel staat. De Duitse Wet op consumptiecannabis (Konsumcannabisgesetz, KCanG) creëert een fijnmazig stelsel van verboden, en recente rechtspraak van het Bundesgerichtshof (BGH), de hogere regionale gerechten en het Beierse Oberste Landesgericht laat zien dat strafzaken, inbeslagnames en zelfs gevangenisstraffen voor gebruikers, thuistelers en commerciële actoren realistische scenario’s blijven.

Mensensmokkel is allang geen randverschijnsel meer aan de buitengrenzen van de EU, maar dagelijkse realiteit, ook in binnen‑Europese grensregio’s. In het Duits‑Belgisch‑Nederlandse drielandenpunt rond Aken variëren onderzoeken naar vermeende “smokkelaars” van kleine chauffeurs die voor een bescheiden bedrag mensen vervoeren tot personen die worden beschuldigd van betrokkenheid bij gestructureerde internationale netwerken. Voor de betrokkenen staat er veel op het spel: gevangenisstraffen van meerdere jaren, omvangrijke vermogensontneming en, in zaken met dodelijke afloop, zelfs levenslange gevangenisstraf.

Het Duitse strafrecht pakt mensensmokkel in de kern aan via de §§ 96 en 97 van de Aufenthaltsgesetz (AufenthG, Duitse Vreemdelingenwet). Deze bepalingen zijn in de afgelopen jaren aanzienlijk aangescherpt, met name door de “Wet ter verbetering van de terugkeer” in 2024. Tegelijkertijd bepalen rechtspraak van het Bundesgerichtshof (BGH) en het Europese recht – waaronder de Terugkeerrichtlijn en recente arresten van het Hof van Justitie van de EU – de grenzen en reikwijdte van strafbaarheid. Wie met dergelijke beschuldigingen wordt geconfronteerd, heeft een verdediging nodig die zowel de dogmatische fijnslijperij als de praktijk van grensoverschrijdende opsporing begrijpt.